Bu Ülkede Herkes Hukuku Savunuyor Kimse Hukuka Uymuyor

Hukuk bu ülkede en çok konuşulan ancak en az uygulanan kavramlardan biridir. Herkesin ağzında bir hukuk devleti sakızı var ama kimsenin ayağında hukukun ayakkabısı yok. Çünkü bizde hukuk, uyulacak bir ilke değil; başımız sıkıştığında hatırladığımız bir slogandan ibaret.

İktidar hukuku istikrar adına esnetir, muhalefet ise hukuku yalnızca mağduriyet anlarında hatırlar. Bürokrat hukuku talimatla karıştırır, vatandaş ise hukuku sadece başına bir iş geldiğinde arar. Sonuçta ortaya çıkan şey gerçek bir hukuk devleti değil, hukukluymuş gibi yapan bir düzendir.

Oysa hukuk; güçlüye kalkan, zayıfa teselli olsun diye var değildir. Hukukun asıl gayesi gücü sınırlamak, keyfiliği durdurmak ve herkese eşit mesafede durmaktır. Ama bizde hukuk, çoğu zaman güçlü olanın elinde bir sopa, güçsüz olanın elinde ise bir dilekçeye dönüşüyor. Ondan sonra da oturup şaşırıyoruz; neden bu ülkede adalete güven yok diye.

Yargı bağımsızlığı meselesi de tam bu noktada düğümleniyor. Çünkü bağımsızlık yalnızca anayasa metinlerine madde yazmakla olmaz. Bağımsızlık; siyasetçinin susmayı bilmesiyle, medyanın peşin hüküm vermemesiyle, toplumun da benim adamım refleksinden vazgeçmesiyle olur. Aksi halde yargı, mahkeme salonlarında değil; ekranlarda, kürsülerde ve sosyal medya mecralarında karar verir hale gelir.

Asıl problemimiz şudur: Biz hukuku, kendimize lazım olduğunda kutsal; karşımıza bir engel olarak çıktığında ise etkisiz sayıyoruz. Hukuka uymayı bir vatandaşlık görevi değil de safdillik olarak gören bir zihniyetle adalet inşa edilemez. Çünkü hukuk, eğilip büküldükçe güçlenmez; aksine her bükülüşte biraz daha kırılır.

Ve bir gün herkes şunu acı da olsa fark eder: Hukukun olmadığı yerde en güçlüler bile güvende değildir. Bugün alkışlanan keyfilik, yarın mutlaka sahibini bulur. Hukuk intikam almaz ama ihmal edilmeyi de asla affetmez.

Bu yüzden mesele kimin kazandığı değil, kuralın ayakta kalıp kalmadığıdır. Çünkü hukuk çökerse, o enkazın altında yalnızca muhalifler değil; istisnasız herkes kalır. Bir ülkede herkes hukuku savunuyor ama kimse hukuka uymuyorsa, orada sorun hukuk metinlerinde değil, niyetimizdedir.

Yazar: Sebahattin Aydın

ANAHTAR KELİMELER: Sebahattin Aydın köşe yazıları, hukuk devleti nedir, yargı bağımsızlığı nasıl sağlanır, adalete güven neden azalıyor, hukuka uymak neden önemlidir, Türkiye'de hukuk sistemi nasıl işler, hukukun üstünlüğü ne anlama gelir